Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Historia ustawy o dostępie do informacji publicznej


Centrum im. Adama Smitha w pierwszych prowadzonych badaniach od początku lat 90. zajmowało się zagrożeniami dla bezpieczeństwa gospodarczego państwa, w tym korupcją. W 1992 roku wraz z Kancelarią Prezydenta RP zorganizowało konferencję pt.: „Zagrożenie przestępczością finansowo-gospodarczą dla bezpieczeństwa państwa i ustroju społecznopolitycznego w okresie transformacji”. Przedstawiono na niej m.in. unikalną klasyfikację tzw. prania pieniędzy, która zawierała techniki legalizowania środków finansowych zastosowane w Polsce i nie występujące wówczas na świecie.

ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU USTAWY O PRAWIE DO INFORMACJI


Dostęp do informacji o stanie państwa, jego władz, polityce, gospodarowaniu środkami publicznymi w swoim wymiarze konstytucyjnym stanowi istotny element funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego i praw politycznych obywateli. Potrzeba dokonania kompleksowej, ustrojowej regulacji co do zasady nie jest kwestionowana. Wdrożenie nowego porządku konstytucyjnego wymaga obok ustawy o informacji niejawnej regulacji dostępu do informacji jawnej. Ponadto niespójność terminologiczna i rozproszenie zagadnień jawności funkcjonowania agend państwa oraz dostępu do danych źródłowych wymaga dla uporządkowania czytelności obowiązków państwa i uprawnień jego obywateli.

Dla potrzeb tego opracowania oraz ze względu na konstrukcję przyszłej regulacji można wyodrębnić zagadnienia, które wymagają osobnego potraktowania w tej pracy.

Wolność informacji - jakość demokracji


Dokładnie miesiąc temu 12 czerwca na konferencji Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich została zaprezentowana pierwsza wersja projekt znanego jako Ustawa o Wolności Informacji autorstwa Centrum im. Adama Smitha. 5 lipca br. projekt ten został złożony w Sejmie przez grupę posłów. Chcielibyśmy przypomnieć podstawowe fakty związane z stworzeniem przez nasze Centrum projektu tej ustawy.
Centrum jest niezależnym instytutem, który zajął się sprawą wolności informacji w 1997 roku. Rozpoczęte w tym roku starania o uzyskanie grantu z programu Democracy Commission Small Grants Program doprowadziły do podpisania umowy 27 kwietnia 1998 roku z U.S. Information Service.

AMERYKAŃSKA USTAWA O WOLNOŚCI INFORMACJI


Ustawa o wolności informacji wychodzi z założenia, że obywatel ma prawo do informacji na temat wszystkich (z wyjątkiem kilku wyłączeń) ważnych aspektów funkcjonowania aparatu państwowego. Narzuca się tu analogia do prawa konsumenta do informacji o produktach i usługach. Istotnie, konsument w krajach o gospodarce rynkowej ma prawo do informacji o ogromnej liczby danych na temat produktów i usług, które są mu oferowane na rynku. Na przykład na opakowaniu produktu spożywczego może przeczytać o jego wadze, o składzie, o proporcji różnych składników, o dacie produkcji, o dacie ważności, o kraju produkcji i wiele innych wiadomości. Oprócz czystej informacji deskryptywnej, w niektórych przypadkach producent ma również obowiązek ostrzec konsumenta o możliwych negatywnych skutkach korzystania z produktu (klasycznym przykładem są tu papierosy).